Tóm tắt: Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội đã chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Với người lao động, điểm đáng chú ý nhất: doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH bị phạt theo tỷ lệ trên số tiền vi phạm, và lần đầu có mức phạt riêng cho việc không đăng ký lao động.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 15/7/2026, gồm 6 chương, 68 điều, áp dụng cho ba lĩnh vực: lao động, bảo hiểm xã hội, và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đối tượng bị xử phạt gồm người sử dụng lao động, người lao động và các tổ chức, cá nhân khác có hành vi vi phạm.
Nội dung chính
Những mức phạt người lao động nên biết
| Hành vi của doanh nghiệp | Mức phạt theo NĐ 283/2026 |
|---|---|
| Chậm đóng BHXH bắt buộc | 12–15% tổng số tiền chậm đóng, tối đa 75 triệu đồng (Điều 44) |
| Trốn đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp | 18–20% số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng |
| Không thực hiện đăng ký lao động | 5–20 triệu đồng — quy định mới, Nghị định 12/2022 chưa có |
Đọc con số phạt cho đúng: theo nguyên tắc chung tại khoản 1 Điều 7, mức phạt ghi trong nghị định là mức áp dụng cho cá nhân; tổ chức có cùng hành vi bị phạt gấp đôi, trừ những điều khoản nghị định quy định riêng mức cho tổ chức. Hộ kinh doanh bị xử phạt như cá nhân (khoản 3 Điều 7). Nhiều bài báo chỉ trích một khung số mà không nói rõ là mức của ai — dễ hiểu sai.
Các điểm mới khác
- Quyền lợi lao động nữ được chuyển sang Điều 26 (trước đây là Điều 28 Nghị định 12/2022), bổ sung trường hợp doanh nghiệp sử dụng từ 1.000 lao động nữ trở lên mà không bố trí phòng vắt, trữ sữa mẹ.
- Thời hiệu xử phạt: 1 năm với vi phạm về lao động và BHXH; 2 năm với vi phạm liên quan đến đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
- Hình thức phạt: cảnh cáo hoặc phạt tiền; tùy mức độ có thể kèm tịch thu tang vật, tước giấy phép/chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc trục xuất với lao động nước ngoài vi phạm.
Người lao động nên làm gì ngay
- Kiểm tra quá trình đóng BHXH của chính mình trên ứng dụng VssID. Tháng nào công ty đã trừ lương mà không thấy ghi nhận đóng, đó là dấu hiệu cần hỏi lại phòng nhân sự.
- Giữ lại bằng chứng: hợp đồng lao động, phiếu lương có dòng trích BHXH, tin nhắn trao đổi với công ty.
- Biết nơi phản ánh: Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã hợp nhất vào Sở Nội vụ từ 01/3/2025 — phản ánh vi phạm về lao động, BHXH gửi thanh tra Sở Nội vụ nơi doanh nghiệp đặt trụ sở, hoặc cơ quan BHXH địa phương.
Muốn hiểu mình đang được đóng bao nhiêu và nhận về bao nhiêu, xem bảng tra lương tối thiểu, BHXH, thuế TNCN 2026, dùng máy tính lương Gross ↔ Net, và đọc quyền lợi cơ bản của người lao động.
Nguồn: Toàn văn Nghị định 283/2026/NĐ-CP trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (vanban.chinhphu.vn); tóm tắt chính sách trên xaydungchinhsach.chinhphu.vn.
Tin đăng ngày 23/9/2026. Bài tóm tắt các nội dung liên quan trực tiếp đến người lao động, không thay thế toàn văn nghị định — khi cần áp dụng vào trường hợp cụ thể, hãy đối chiếu điều khoản gốc.