Nhiều bạn mới đi làm ký hợp đồng mà không biết mình đang có những quyền gì, dẫn đến chấp nhận thử việc quá lâu, lương thử việc quá thấp, hoặc không dám nghỉ phép vì sợ mất lòng công ty. Đây là 4 quyền lợi nền tảng nhất, dựa trên Bộ luật Lao động 2019, mọi người lao động nên nắm trước khi ký hợp đồng đầu tiên.
Nội dung chính
1. Thời gian thử việc tối đa theo trình độ
Thời gian thử việc phụ thuộc tính chất công việc, không phải loại hợp đồng, và chỉ được thử việc một lần cho một công việc (Điều 25 Bộ luật Lao động 2019):
| Tính chất công việc | Thử việc tối đa |
|---|---|
| Người quản lý doanh nghiệp | 180 ngày |
| Chức danh cần trình độ cao đẳng trở lên | 60 ngày |
| Trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ | 30 ngày |
| Các công việc khác (phổ biến với lao động phổ thông) | 6 ngày làm việc |
Lương thử việc: ít nhất 85% mức lương chính thức của công việc đó (Điều 26). Lưu ý: hợp đồng lao động dưới 1 tháng thì không được thử việc — nếu công ty vẫn bắt thử việc trong trường hợp này là vi phạm.
2. Nghỉ phép năm có lương
Người lao động làm đủ 12 tháng được nghỉ hằng năm, hưởng nguyên lương:
| Điều kiện công việc | Số ngày nghỉ phép/năm |
|---|---|
| Công việc trong điều kiện bình thường | 12 ngày làm việc |
| Lao động chưa thành niên, khuyết tật, công việc nặng nhọc/độc hại/nguy hiểm | 14 ngày làm việc |
| Công việc đặc biệt nặng nhọc/độc hại/nguy hiểm | 16 ngày làm việc |
Chưa đủ 12 tháng làm việc thì số ngày nghỉ phép tính theo tỷ lệ tương ứng thời gian đã làm. Ngày phép chưa nghỉ hết thường được công ty thanh toán bằng tiền khi nghỉ việc — xem thêm về thuế tiền phép chưa nghỉ trong Bảng tra cứu lương/thuế/BHXH 2026.
3. Thời hạn báo trước khi nghỉ việc
Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, người lao động phải báo trước cho công ty theo thời hạn (Điều 35 Bộ luật Lao động 2019):
| Loại hợp đồng | Báo trước tối thiểu |
|---|---|
| Không xác định thời hạn | 45 ngày |
| Xác định thời hạn 12–36 tháng | 30 ngày |
| Xác định thời hạn dưới 12 tháng | 3 ngày làm việc |
Có một số trường hợp đặc biệt được nghỉ không cần báo trước: không được bố trí đúng công việc/địa điểm theo thỏa thuận, không được trả đủ lương hoặc trả không đúng hạn, bị ngược đãi/quấy rối, hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu.
4. Ba việc nên làm khi mới ký hợp đồng đầu tiên
- Đọc kỹ điều khoản thử việc — đối chiếu thời gian và mức lương thử việc với bảng trên theo đúng vị trí/trình độ.
- Giữ bản sao hợp đồng lao động — là bằng chứng bảo vệ quyền lợi nếu có tranh chấp sau này.
- Theo dõi việc đóng BHXH qua ứng dụng VssID — kiểm tra công ty có đóng đúng, đủ và đúng hạn không.
✅ Checklist quyền lợi cơ bản khi mới đi làm
- ☐ Đã đối chiếu thời gian thử việc trong hợp đồng với bảng theo trình độ
- ☐ Lương thử việc ghi rõ, không thấp hơn 85% lương chính thức
- ☐ Hợp đồng dưới 1 tháng thì không bị bắt thử việc
- ☐ Biết số ngày phép năm mình được hưởng theo tính chất công việc
- ☐ Biết thời hạn báo trước cần tuân thủ nếu muốn nghỉ việc sau này
- ☐ Giữ bản sao hợp đồng lao động; kiểm tra BHXH qua VssID định kỳ
Bài thuộc chuyên mục Việc làm & Lương. Đọc thêm: Đàm phán lương cho offer đầu tiên trước khi ký hợp đồng, và Checklist nhảy việc khi chuẩn bị nghỉ việc đúng luật.
Câu hỏi thường gặp
Công ty cho thử việc 2 tháng với vị trí lao động phổ thông có đúng luật không?
Không đúng. Theo Bộ luật Lao động 2019, công việc khác (không cần trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên) chỉ được thử việc tối đa 6 ngày làm việc. Thử việc 1–2 tháng cho lao động phổ thông là vượt trần luật định.
Lương thử việc có được thấp hơn 85% lương chính thức không?
Không. Theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Trả thấp hơn là vi phạm quy định.
Nghỉ việc không báo trước có bị phạt không?
Nếu không thuộc các trường hợp đặc biệt được miễn báo trước (không được trả đủ lương, bị ngược đãi…), nghỉ việc không báo trước đủ thời hạn luật định có thể bị coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật, và người lao động có thể phải bồi thường cho người sử dụng lao động.
Chưa làm đủ 12 tháng có được nghỉ phép năm không?
Có, nhưng số ngày phép được tính theo tỷ lệ tương ứng với thời gian đã làm việc, chưa đủ mức 12/14/16 ngày trọn vẹn dành cho người đã làm đủ 12 tháng.
Cập nhật tháng 08/2026. Nội dung dựa trên Bộ luật Lao động 2019 (Điều 25, 26, 35 và các quy định về nghỉ phép năm) — văn bản pháp luật hiện hành áp dụng năm 2026; các nghị định/thông tư hướng dẫn có thể bổ sung chi tiết. Đây là thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể — khi có tranh chấp, nên tham khảo luật sư hoặc cơ quan lao động địa phương.