Nhân viên kinh doanh là vị trí tuyển nhiều nhất thị trường và cũng là cửa vào dễ nhất với người chưa có kinh nghiệm. Nhưng “dễ vào” không có nghĩa “dễ trụ”. Hiểu đúng công việc trước khi nộp đơn giúp bạn chọn đúng loại hình sales hợp với mình.
Nội dung chính
1. Nhân viên kinh doanh làm gì mỗi ngày?
| Nhóm việc | Cụ thể |
|---|---|
| Tìm khách hàng | Gọi điện, nhắn tin, khai thác danh sách khách, đi gặp trực tiếp, tham gia hội chợ, xử lý khách từ marketing chuyển sang (lead) |
| Tư vấn | Tìm hiểu nhu cầu, giới thiệu sản phẩm phù hợp, báo giá, trả lời thắc mắc |
| Đàm phán, chốt đơn | Thương lượng giá, điều khoản, soạn hợp đồng hoặc đơn hàng |
| Chăm sóc sau bán | Theo dõi giao hàng, thu hồi công nợ, xử lý khiếu nại, bán thêm cho khách cũ |
| Báo cáo | Cập nhật khách hàng và cơ hội bán trên hệ thống quản lý khách hàng (CRM), báo cáo doanh số theo tuần/tháng |
2. Các loại hình sales — khác nhau nhiều hơn bạn nghĩ
| Loại hình | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| B2C (bán cho cá nhân) | Chu kỳ bán ngắn, nhiều khách, giá trị đơn nhỏ — bán lẻ, bảo hiểm, giáo dục, điện máy | Người thích tốc độ, giao tiếp nhiều |
| B2B (bán cho doanh nghiệp) | Chu kỳ vài tuần đến vài tháng, nhiều người ra quyết định, giá trị đơn lớn — phần mềm, thiết bị, logistics | Người kiên nhẫn, thích tìm hiểu sâu sản phẩm |
| Inside sales / telesales | Làm tại văn phòng qua điện thoại, email, chat | Người mới, muốn học quy trình bán |
| Field sales (thị trường) | Đi tuyến, gặp đại lý, cửa hàng, khách tận nơi | Người chịu được di chuyển, thích tự chủ |
| Sales giá trị cao | Bất động sản, ô tô, tài chính — thu nhập dao động rất mạnh theo thị trường | Người chịu rủi ro thu nhập tốt |
3. KPI thường gặp
- Doanh số (doanh thu hoặc số đơn) theo tháng/quý — chỉ tiêu chính quyết định hoa hồng.
- Số cuộc gọi, số cuộc gặp mỗi ngày hoặc tuần — hay áp dụng với người mới.
- Tỷ lệ chuyển đổi: bao nhiêu khách tiềm năng thành khách mua.
- Tỷ lệ thu hồi công nợ — với B2B, bán được mà không thu được tiền thì thường không được tính hoa hồng.
- Số khách hàng mới so với khách quay lại.
4. Yêu cầu tuyển dụng phổ biến
- Bằng cấp: ít kén ngành nhất trong các nghề văn phòng. Quản trị kinh doanh, marketing, kinh tế là lợi thế, nhưng nhiều nơi nhận mọi ngành, kể cả chưa tốt nghiệp đại học.
- Kỹ năng: giao tiếp, lắng nghe, đàm phán, quản lý thời gian, chịu áp lực chỉ tiêu.
- Công cụ: Excel cơ bản, CRM, các kênh nhắn tin và mạng xã hội.
- Lợi thế: tiếng Anh (với công ty nước ngoài, khách quốc tế), hiểu biết chuyên môn ngành (kỹ thuật, dược, phần mềm), có xe và bằng lái (field sales).
5. Thu nhập: đọc đúng một cơ cấu lương sales
Theo công cụ tra cứu lương của TopCV (dữ liệu từ tin tuyển dụng đăng trong 6 tháng gần nhất), vị trí Nhân viên kinh doanh có mức trung bình khoảng 15 triệu/tháng, khoảng phổ biến 10–20 triệu/tháng. Đây là mức nhà tuyển dụng ghi trên tin, không phải thu nhập thực nhận của từng người.
| Thành phần | Đặc điểm | Câu nên hỏi nhà tuyển dụng |
|---|---|---|
| Lương cứng | Cố định hằng tháng, thường là căn cứ đóng BHXH | Lương cứng bao nhiêu? Có phụ thuộc đạt chỉ tiêu không? |
| Hoa hồng | % trên doanh số hoặc lợi nhuận | Tính trên doanh thu hay tiền đã thu về? Tỷ lệ bao nhiêu? Có bậc thang không? |
| Thưởng | Theo tháng, quý, năm khi vượt chỉ tiêu | Điều kiện nhận là gì? Bao nhiêu người trong đội đạt được năm ngoái? |
| Phụ cấp | Xăng xe, điện thoại, công tác phí | Khoán cố định hay thanh toán theo thực tế? |
Dấu hiệu offer cần cảnh giác
- Không có lương cứng, 100% hoa hồng nhưng vẫn yêu cầu đi làm toàn thời gian. Theo Điều 90 Bộ luật Lao động 2019, mức lương theo công việc ghi trong hợp đồng lao động không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Nhiều mô hình “chỉ ăn hoa hồng” thực chất là cộng tác viên, không có hợp đồng lao động, không đóng BHXH.
- Phải đóng tiền đào tạo, đặt cọc, mua hàng trước khi được bán.
- Hoa hồng chỉ trả khi khách thanh toán hết, nhưng không nói rõ nếu bạn nghỉ việc trước thời điểm đó thì sao.
- Chỉ tiêu tháng đầu cao bất thường, không có thời gian làm quen.
Mức lương tối thiểu vùng 2026 và các ngưỡng liên quan: xem lương tối thiểu vùng 2026. Trước khi nhận việc, đọc cách đàm phán offer đầu tiên.
6. Lộ trình thăng tiến
| Cấp | Vai trò |
|---|---|
| Nhân viên kinh doanh / Sales Executive | Tự bán, chịu chỉ tiêu cá nhân |
| Chuyên viên cấp cao / Key Account | Phụ trách nhóm khách hàng lớn |
| Trưởng nhóm kinh doanh (Sales Supervisor / Team Lead) | Quản lý 5–10 người, chịu chỉ tiêu của cả nhóm |
| Trưởng phòng / Giám đốc kinh doanh | Xây chiến lược bán, quản lý khu vực hoặc cả công ty |
Kỹ năng bán hàng cũng là bệ phóng sang nhiều nghề khác: quản lý sản phẩm, phát triển kinh doanh, marketing, hoặc tự khởi nghiệp.
7. Mẫu mô tả công việc tham khảo
Vị trí: Nhân viên kinh doanh
Nhiệm vụ: tìm kiếm và phát triển khách hàng mới trong khu vực được giao; tư vấn, báo giá, đàm phán và ký hợp đồng; chăm sóc khách hàng hiện có, theo dõi công nợ; cập nhật dữ liệu khách hàng trên CRM; báo cáo kết quả kinh doanh hằng tuần.
Yêu cầu: tốt nghiệp cao đẳng trở lên; kỹ năng giao tiếp, đàm phán tốt; chịu được áp lực doanh số; ưu tiên có kinh nghiệm bán hàng trong ngành.
Quyền lợi: lương cứng + hoa hồng theo doanh số + thưởng quý; đóng BHXH đầy đủ; đào tạo sản phẩm và kỹ năng bán hàng.
8. Nghề này hợp với ai?
Hợp: người thích gặp gỡ, chịu được từ chối, có động lực từ thu nhập theo kết quả, tự quản lý thời gian tốt. Cân nhắc kỹ nếu: bạn cần thu nhập ổn định tuyệt đối mỗi tháng, hoặc rất ngại gọi điện cho người lạ.
Chuẩn bị phỏng vấn: 30 câu hỏi phỏng vấn thường gặp. Tìm hiểu toàn cảnh nhóm nghề: nghề Kinh doanh & Marketing.
Bài thuộc chuyên mục Mô tả công việc.
Câu hỏi thường gặp
Lương nhân viên kinh doanh bao nhiêu?
Theo công cụ tra cứu lương của TopCV (dữ liệu tin tuyển dụng 6 tháng gần nhất), mức trung bình khoảng 15 triệu/tháng, khoảng phổ biến 10–20 triệu/tháng. Thu nhập thực tế của sales phụ thuộc lớn vào hoa hồng, nên chênh lệch giữa người bán giỏi và người mới rất lớn.
Chưa có kinh nghiệm có làm nhân viên kinh doanh được không?
Được. Đây là vị trí nhận người mới nhiều nhất, nhiều công ty đào tạo sản phẩm và kỹ năng bán hàng tại chỗ. Inside sales hoặc telesales là điểm khởi đầu phổ biến để học quy trình bán.
Nhân viên kinh doanh không có lương cứng có hợp pháp không?
Nếu có hợp đồng lao động, Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 quy định mức lương theo công việc không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Nhiều mô hình chỉ trả hoa hồng thực chất là cộng tác viên, không có hợp đồng lao động và không đóng BHXH — cần hỏi rõ trước khi nhận việc.
Hoa hồng của nhân viên kinh doanh có phải đóng BHXH không?
Thông thường không. Tiền lương đóng BHXH gồm mức lương, phụ cấp lương và khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể, trả thường xuyên. Hoa hồng biến động theo doanh số nên thường không thuộc nhóm này. Vì vậy lương cứng thấp cũng đồng nghĩa mức đóng BHXH thấp.
Sales B2B và B2C khác nhau thế nào?
B2C bán cho cá nhân: chu kỳ ngắn, nhiều khách, đơn nhỏ. B2B bán cho doanh nghiệp: chu kỳ dài vài tuần đến vài tháng, nhiều người tham gia quyết định, giá trị đơn lớn và đòi hỏi hiểu sâu sản phẩm.
Cập nhật tháng 09/2026. Nguồn số liệu lương: công cụ Tra cứu mức lương tại Việt Nam của TopCV, vị trí Nhân viên kinh doanh (tổng hợp từ tin tuyển dụng đăng trong 6 tháng gần nhất — là mức nhà tuyển dụng công bố, không phải thu nhập thực nhận). Căn cứ pháp lý: Điều 90 Bộ luật Lao động 2019; Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP.