Phần lớn người đi làm ký hợp đồng lao động trong vài phút, chỉ nhìn con số lương. Nhưng những tranh chấp tốn tiền nhất sau này, từ nghỉ việc phải báo trước bao lâu, trợ cấp thất nghiệp được bao nhiêu, đến có phải bồi hoàn tiền đào tạo, đều đã được quyết định ở những dòng khác trong cùng tờ giấy. Bài này chỉ ra 6 dòng cần đọc kỹ và cách kiểm từng dòng.
Nội dung chính
1. Hợp đồng phải có những gì
Khoản 1 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019 quy định 10 nội dung chủ yếu:
| Điểm | Nội dung | Ảnh hưởng tới tiền của bạn |
|---|---|---|
| a, b | Thông tin công ty, người ký; thông tin của bạn | Gián tiếp: sai tên, sai số định danh dễ vướng khi làm BHXH |
| c | Công việc và địa điểm làm việc | Căn cứ khi bị điều chuyển hoặc đổi nơi làm |
| d | Thời hạn của hợp đồng | Số ngày báo trước khi nghỉ, điều kiện trợ cấp thất nghiệp |
| đ | Mức lương, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác | Lương thực nhận, ngày được trả, tiền lương đóng BHXH |
| e | Chế độ nâng bậc, nâng lương | Lương những năm sau |
| g | Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi | Lương ngày, lương giờ, tiền làm thêm |
| h | Trang bị bảo hộ lao động | Chi phí bạn không phải tự chịu |
| i | Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp | Thai sản, ốm đau, thất nghiệp, lương hưu |
| k | Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ | Khoản có thể phải bồi hoàn khi nghỉ |
2. Sáu dòng cần đọc kỹ
Dòng 1: loại và thời hạn hợp đồng
Hợp đồng chỉ có hai loại: không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn không quá 36 tháng (khoản 1 Điều 20). Loại hợp đồng quyết định số ngày bạn phải báo trước khi nghỉ: 45 ngày, 30 ngày hay 03 ngày làm việc (khoản 1 Điều 35), xem bài nghỉ việc báo trước bao nhiêu ngày. Nó cũng quyết định điều kiện trợ cấp thất nghiệp: hợp đồng từ đủ 01 tháng đến dưới 12 tháng phải đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng trong 36 tháng, thay vì 24 tháng như các trường hợp khác (điểm b khoản 1 Điều 38 Luật Việc làm 2025).
Dòng 2: mức lương, hình thức và thời hạn trả lương
Kiểm ba thứ: lương theo tháng, ngày hay giờ; trả tiền mặt hay chuyển khoản; ngày trả lương cụ thể. Ngày trả lương ghi rõ là căn cứ để bạn xác định công ty trả chậm, xem bài bị công ty nợ lương. Mức lương phải không thấp hơn lương tối thiểu vùng.
Dòng 3: phụ cấp và khoản bổ sung, dòng ít ai đọc nhưng đáng tiền nhất
Với người làm doanh nghiệp, tiền lương đóng BHXH bắt buộc gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương (điểm b khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024). Tiền lương đóng bảo hiểm thất nghiệp được xác định theo đúng cách này (điểm b khoản 1 Điều 34 Luật Việc làm 2025). Nghị định 158/2025/NĐ-CP (khoản 1 Điều 7) nói rõ: phụ cấp lương được tính nếu được thỏa thuận trong hợp đồng và không phải loại phụ thuộc hoặc biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc, chất lượng công việc; khoản bổ sung khác được tính nếu có mức tiền cụ thể cùng mức lương, ghi trong hợp đồng và trả thường xuyên, ổn định mỗi kỳ lương. Cách hợp đồng ghi phụ cấp vì vậy ảnh hưởng thẳng tới quyền lợi bảo hiểm của bạn.
| Lương 6.000.000 đồng, phụ cấp 3.000.000 đồng/tháng | Phụ cấp ghi trong hợp đồng, mức cố định, không phụ thuộc năng suất | Phụ cấp không ghi trong hợp đồng hoặc gắn với năng suất: chỉ tính 6 triệu |
|---|---|---|
| Tiền lương đóng BHXH | 9.000.000 đồng | 6.000.000 đồng |
| Bạn đóng BHXH 8% mỗi tháng | 720.000 đồng | 480.000 đồng |
| Trợ cấp thất nghiệp mỗi tháng (60%, khoản 1 Điều 39 Luật Việc làm 2025) | 5.400.000 đồng | 3.600.000 đồng |
Đóng ít hơn 240.000 đồng mỗi tháng nghe có vẻ lợi, nhưng mỗi tháng hưởng trợ cấp thất nghiệp thấp hơn 1,8 triệu đồng, và các chế độ tính theo tiền lương đóng BHXH như thai sản cũng thấp theo. Hỏi rõ phòng nhân sự: tiền lương đóng BHXH của tôi là bao nhiêu, gồm những khoản nào. Sau khi đi làm, đối chiếu từng tháng trên VssID.
Dòng 4: thời giờ làm việc, nghỉ ngơi
Làm 5 hay 6 ngày một tuần, mấy giờ mỗi ngày quyết định lương ngày, lương giờ và tiền làm thêm của bạn. Giờ làm việc bình thường không quá 08 giờ/ngày và 48 giờ/tuần (khoản 1 Điều 105). Cách tính tiền làm thêm xem bài tiền làm thêm giờ.
Dòng 5: nâng lương và bảo hiểm
Hợp đồng phải ghi chế độ nâng bậc, nâng lương (điểm e) và BHXH, BHYT, BHTN (điểm i). Nếu chỉ ghi chung “theo quy định của công ty”, xin xem quy chế đó trước khi ký: bao lâu xét một lần, tiêu chí gì.
Dòng 6: đào tạo
Được cử đi học bằng kinh phí công ty thì hai bên phải ký hợp đồng đào tạo nghề, ghi thời hạn cam kết làm việc, chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả (khoản 1, 2 Điều 62). Chi phí chỉ gồm khoản có chứng từ hợp lệ (khoản 3 Điều 62). Nghỉ trái luật thì phải hoàn trả chi phí này (khoản 3 Điều 40), xem bài nghỉ ngang không báo trước.
3. Phụ lục, thử việc và ngày hiệu lực
- Phụ lục hợp đồng có hiệu lực như hợp đồng nhưng không được sửa đổi thời hạn của hợp đồng. Phụ lục quy định chi tiết mà dẫn tới cách hiểu khác thì thực hiện theo hợp đồng; phụ lục sửa đổi thì phải ghi rõ điều khoản sửa và thời điểm có hiệu lực (Điều 22).
- Hiệu lực tính từ ngày hai bên giao kết, trừ khi hai bên thỏa thuận hoặc luật quy định khác (Điều 23). Kiểm ngày ghi trên hợp đồng khớp ngày bạn thực sự bắt đầu làm.
- Thử việc: thời gian thử việc tối đa theo tính chất công việc (Điều 25), lương thử việc ít nhất 85% lương của công việc đó (Điều 26), không thử việc với hợp đồng dưới 01 tháng (khoản 3 Điều 24). Về BHXH khi thử việc xem bài thử việc có phải đóng BHXH không.
Checklist 10 phút trước khi ký
- Loại hợp đồng và thời hạn: ghi rõ ngày bắt đầu, ngày kết thúc (nếu có).
- Mức lương, lương tháng hay ngày hay giờ, ngày trả lương cụ thể.
- Từng khoản phụ cấp: có ghi trong hợp đồng không, số tiền cụ thể, trả mỗi tháng hay phụ thuộc năng suất, kết quả công việc.
- Hỏi: tiền lương đóng BHXH của tôi là bao nhiêu?
- Số ngày làm mỗi tuần, giờ làm mỗi ngày.
- Chế độ nâng lương: bao lâu xét, theo tiêu chí nào.
- Có điều khoản đào tạo, cam kết làm việc, bồi hoàn chi phí không.
- Phụ lục kèm theo có sửa điều gì không, có đụng tới thời hạn không.
- Giữ một bản hợp đồng đã ký của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng lao động bắt buộc phải có những nội dung gì?
Mười nội dung chủ yếu theo khoản 1 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019: thông tin hai bên; công việc, địa điểm; thời hạn hợp đồng; mức lương, hình thức và thời hạn trả lương, phụ cấp và khoản bổ sung; nâng bậc, nâng lương; thời giờ làm việc, nghỉ ngơi; bảo hộ lao động; BHXH, BHYT, BHTN; đào tạo, nâng cao trình độ.
Phụ cấp ghi trong hợp đồng có phải đóng BHXH không?
Có, nếu phụ cấp được ghi trong hợp đồng và không phụ thuộc năng suất lao động, quá trình làm việc hay chất lượng công việc; khoản bổ sung khác thì phải có mức tiền cụ thể và trả thường xuyên, ổn định mỗi kỳ lương (điểm b khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024; điểm b, c khoản 1 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP). Tiền lương đóng cao hơn thì trợ cấp thất nghiệp, thai sản cũng cao hơn.
Phụ lục hợp đồng có được sửa thời hạn hợp đồng không?
Không. Phụ lục có hiệu lực như hợp đồng nhưng không được sửa đổi thời hạn của hợp đồng lao động; phụ lục dẫn tới cách hiểu khác thì thực hiện theo hợp đồng (Điều 22 Bộ luật Lao động 2019).
Hợp đồng lao động xác định thời hạn tối đa bao lâu?
Không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực (điểm b khoản 1 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019).
Ký hợp đồng dưới 12 tháng có ảnh hưởng trợ cấp thất nghiệp không?
Có. Với hợp đồng từ đủ 01 tháng đến dưới 12 tháng, bạn phải đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng trong 36 tháng trước khi nghỉ, thay vì trong 24 tháng (điểm b khoản 1 Điều 38 Luật Việc làm 2025).
Cập nhật ngày 26/10/2026. Căn cứ đã đối chiếu bản gốc: Bộ luật Lao động 2019 (khoản 1 Điều 20; Điều 21, 22, 23; khoản 3 Điều 24; Điều 25, 26; khoản 1 Điều 35; khoản 3 Điều 40; Điều 62; khoản 1 Điều 105; đọc trên bản ký số của văn bản); Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (điểm b khoản 1 Điều 31); Nghị định 158/2025/NĐ-CP (khoản 1 Điều 7); Luật Việc làm 2025 (điểm b khoản 1 Điều 34; khoản 1 Điều 38; khoản 1 Điều 39). Ví dụ là giả định minh họa. Bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.